“ҶИҲОД”-И “ҲАЗРАТИ РИЗВОН” – АЗ СУУД ТО СУҚУТ. ҚИСМИ 2
Дар моҳи феврали с.1997 Аҳмадшоҳ Ризвонро бо талаби Баҳром ба Тоҷикистон баргардонд ва дар пеши ӯ шарт гузошт, ки баъди расидан ба Қалъаи нав ҳамаро озод кунад, аммо Ризвон ба ваъдааш вафо накард. Аҳмадшоҳи Масъуд вақте фаҳмид, ки Ризвон ӯро фиреб кардааст, мегӯяд: "Ризвон нон хӯрда, ба намакдон туф кард, аз ин рӯ, бояд мисли саг бимирад”.
Ин қисми дуюми портрети Ризвон Содиров аст. Қисми аввалро инҷо бихонед:
РИЗВОН СОДИРОВ: "ҶИҲОД”-И МУДИРИ РЕСТОРАН
О ғ ози ҷ анги партизан ӣ
Азбаски р ӯ зи 26.11.1992 қ умондон ҳ о дар и ҷ лосияи 16- ум эълон доштанд , ки сул ҳ кардаанд , оппозитсия ҳ укумати навро ба расмият шинохт . Ҳ амин тари қ , ҳамаи қувваҳо аз Ша ршару Чормағзак ба а қ иб оварда шуда , ро ҳҳо боз гардиданд , аммо р ӯ з ҳ ои баъд ӣ Фронти хал қӣ амалан нишон дод , ки то пир ӯ з ӣ ҷ ангро идома доданист . Ба ин ма қ сад , яке аз бера ҳ мтарин қ умондон ҳ ои Фронти хал қӣ Файзалӣ Саидов ба воситаи но ҳ ияи Ёвон ба Кофарниҳон ҳ амла карда, ба зуд ӣ худро ба маркази ин но ҳ ия расонд . Қ умондон ҳ ои ма ҳ алл ӣ ба таври о ҷ ил размандагони худро ҷамъ оварданд , то ки ба му ҳ о ҷ имин му қ овимат кунанд . Баъди фаро расидани торик ӣ он ҳ о пули болои Кофарниҳон , Лақайбегӣ ва самти Кӯлобро мина хобонда , ха нда қҳ о канданд ва суб ҳ и р ӯ зи дигар набард ҳ о идома ёфта , Ф . Саидов Ризвонро дар му ҳ осира гирифт . Дар ин ва қ т нир ӯҳ ои иловагии оппозитсия расида , ба боевик ҳ ои Фронти хал қӣ зарбаи ҷ идд ӣ заданд , аммо барои на ҷ оти боевик ҳ ои Фронти хал қӣ чархбол ҳ ои Русия расид а, боевик ҳ ои оппозитсияро тирборон карданд . Худи Ф.Саидовро чархбол ҳ о аз ма ҳ алли даргир ӣ берун бурданд , аммо чандин нафар боевик ҳ ояш ба асорати Ризвон даромаданд .
Р ӯ зи 10.12.1992 Фронти хал қӣ вориди Душанбе гашта, ба қасосгир ӣ шур ӯ ъ к ард. Қ умондон ҳ ои оппозитсия , ки ба оштии милл ӣ дар ша ҳ ри Ху ҷ анд бовар кардаву нахустин поездро баъди и ҷ лосияи 16- уми Ш ӯ рои ол ӣ дар вокзали ро ҳ и о ҳ ан пешвоз гирифта буданд , дар н.Кофарни ҳ он ҷ амъ шуда , тасмим гирифтанд , ба пойтахт ҳ амла кунанд . Тавре Александр Сухолесский дар хотироти худ менависад, оппозитсия қ ариб 2000 боевикро дар наздикии ш.Душанбе ҷ амъ карда буд , аммо Ризвон дар мусо ҳ иба зикр мекунад , ки 1700 афроди мусалла ҳ ҷ амъ омаданд . Тиб қ и на қ ша бояд соати 12- и шаб бояд ҳ амла о ғ оз м егардид, аммо дар ва қ ти таъиншуда ҳ амаг ӣ 200 нафари мусалла ҳ ҳ озир шуд , бо қ ӣ 1500 ҳ азор нафари дигар фирор карда буданд . Азбаски бо ин теъдод ҳ у ҷ ум кардан ба коми марг тела додан и боевик ҳ о буд . Ризвон тасмим мегирад , бо пайрав ӣ аз Сангак Сафаров , ки ма ҳ бусони Ёвону Қӯ р ғ онтеппаро озод карда буд , ма ҳ бусони ма ҳ баси Ро ҳ атиро озод кунад . Дар нати ҷ аи ҳ амлаи шабона ба ма ҳ баси мазкур 12 тан боевики Ризвон ва 2 нафар аз кормандони ма ҳ бас кушта, 17 кас и дигар гаравгон гирифта шуданд , аммо ӯ 760 ма ҳ буср о озод карда, ҳ амро ҳ и худ ба дараи Ромит бурд . Маълум шуд, ки барои мусалла ҳ гардондани ин теъдод Ризвон дар ихтиёри худ ин қ адар сило ҳ надорад . А з ин р ӯ , фа қ ат 200 нафарро ҷ удо карду ма ҳ бусони бо қ имондаро ҷ авоб дод . Баъди рафтан ба Ромит ӯ бар ои идомаи додани ҷ анг исте ҳ ком ҳ о сохта, баъди як ҳ афта Мавлавиро қ умондон таъин карда , худ ба водии Қ аротегин рафта, он ҷо Ҷ ум ҳ урии исломии Ғ армро таъсис дод . Аммо Фронти хал қӣ ҳ амлаи худро ба тарафи Кофарни ҳ он идома дода , то 20.12.1992 н. Кофарни ҳ онро , ки боевик ҳ ои оппозитсия таҳлия карда буданд , ба тасарруфи худ даровард.
Чунон ки баъд ҳ о худи Ризвон эътироф мекунад, мулло Абдулло қ абл аз тарк кардани минта қ а ҳ амро ҳ и қ умондон ҳ о муло қ от карда , розигии эшонро дар мавриди сарфармонде ҳии ӯ мегирад. Ҳ амчунон пешвои Ҳ изби на ҳ зати ис лом ӣ ба рояш ваъда меди ҳ ад , ки баъди 3 р ӯ з тамоми намуди сило ҳҳ ои зарур ӣ , ба шумули "Стингер”-ро мефиристад , зеро бовар дошт ааст, ки давлатҳои исломӣ ба онҳо кӯмаки низомӣ мекунанд. "Пеш аз ҳиҷрат устод Нурӣ аз ман хоҳиш карда буд, ки коре кунем, то баҳор муҷоҳидонро сиҳату саломат нигоҳ дорем, то ки он ҳ о пароканда нашаванд ва ҳукумат марзи Тоҷикистону Афғонистонро бибандад”, -мег ӯ яд дар ин иртибот Ризвон . Бо ҳ амин , Ризвон ба Ромит а қ иб нишаста ҳ амро ҳ и як теъдод қ умондон ҳ ои дигар , ки дар итоаташ буданд , барои идомаи му қ овимат тайёр ӣ мебинад . Ба ин хотир , дар ибтидо тамоми коммунистони ма ҳ аллиро нест мекунад . Сипас, тамоми мардумро ба по хезонда, дар давоми 1 ҳ афта сангар ҳ о сохта, он ҷ о 1000 қолин ва кӯрпа бурда ҷо мекунад, то ки ҷангиёнаш азоб накашанд ва дар нати ҷ а , ҳ амлаи бар қ осои Фронти хал қ иро ба ноком ӣ муво ҷ е ҳ карданд . Дар ин набард ҳ о да ҳҳ о боевик ҳ ои Фронти хал қӣ кушта шуданд, аз ҷ умла, қ умондони БОН полковник Файзулло Абдуллоев. Азбаски размандагони ҳ укумат ба му қ овимати шадид р ӯ ба р ӯ шуда буданд , ҷ асади Абдуллоев ро ба зуд ӣ аз майдони набард бароварда натавонистанд. Аз сӯ и дигар , истифодаи ҳ авопаймо ҳ ои ҷ ангии Ӯ збекистон дар мубориза бо боеви ҳ ои ислом ӣ нати ҷ аи дил хо ҳ надод , ҳ у ҷ уми нир ӯҳ ои хушкигард дар шароити сахти дараи Ромит бесамар будани худро нишон дод . Сарфи назар аз ин, ро ҳ барияти нави То ҷ икистон расман эълон дошт , ки ҷ анги ша ҳ рванд ӣ ба охир расидааст ва сокинони шар қ и кишвар ҳ озиранд, ҳ укумати дар и ҷ лосияи 16- уми Ш ӯ рои олиро расман эътироф кунанд . Аммо Ризвон, чунон ки баъдан қ исса мекунад , дар Ромит муовинаш-Мавлавиро қ умондон таъин намуда , худаш ба де ҳ аи Бунгакиёни н.Файзобод омада , аз он ҷ о бо 2 мошин ба Ғ арм рафта, а з таъсиси Ҷ у м ҳ урии ислом ӣ иттилоъ меди ҳ ад . "Дар ин ҷо Шарифбекро пайдо карда, силоҳдоронро аз хонаҳояшон кофта ёфтанд. Ғайр аз ин силоҳи дасти мардумро ҷамъ карда, дар ҳ амин ҷо аввалин гурӯҳи худро таъсис додем ва дар мавзеи Кабудҷар сангар гирифтем” -мег ӯ яд Ризвон .
20.02.1993 Ҳ укумати нав ба хотири та ҳ ти контроли худ гирифтани водии Қ аротегин қ ариб 200 км дуртар аз Душанбе десанти низом ӣ мепартояд , то ки бо мухолифон музокира ва ма қ омоти давлатиро дар ин вод ӣ бар қ арор ку нанд . Х. Қ осим дар китоби худ зикр мекунад, ки ва қ те ин гур ӯҳ ро ба Ғ арм партофтанд , он ҳ оро ҳангоми фуруд омадан гурӯҳҳои Аскар Саидмуҳиддинов ва Назруллоҳ Ҳоҷиев муҳосира карданд. Сипас, тасмим гирифта шуд, ки музокира доир шавад ва ба ин ма қ сад сардори ситоди Ғ арм Ҳ о ҷ иев , ами ри Ҷ ум ҳ урии ислом ӣ С . Рустамов ва мулло Аъзам , ки то фирор қ умондони ма ҳ аллаи Асфалтнийи ш.Душанбе буд , ҳ озир мешаванд . Он ҳ о мег ӯ янд , барои имзои созишномаи оташбаси мува ққ ат ӣ десантчи ҳ о бояд ба муло қ от бо Ризвон ба маркази н.Комсомолобод ра ванд. Ин ва қ т Ризвон дар ситоди худаш-маркази н.Дарбанд қарор дошт. Чунон ки С.Камолов-сардори Раёсати тафтишоти КАМ дар с.1993 менависад, он ҳ оро ба мас ҷ ид оварда , оши ошт ӣ меди ҳ анд , аммо баъдан талаб мекунанд , ки сило ҳҳ ояшонро ба дасти му холифин супоранд. Азбаски дар мас ҷ ид одамони зиёд ҳ узур доштанд , ба ма қ сади пешгирии хунрезии афроди бегуно ҳ и мулк ӣ десантчи ҳ о сило ҳҳ ояшонро месупоранд , ҳ арчанд дарк карда буданд , ки он ҳ оро ба доми фиреб афтондаанд . Ризвон аз партофтани десант иттилоъ ёфта, қ отеъона супориш меди ҳ ад , ки 118 нафар десантч ӣ ба истиснои ҳ амшираи шаф қ ат кушта шаванд . С и п ас , он ҳ оро ба 2 гур ӯҳ та қ сим карда ба маркази но ҳ ия оварданд ва парронда , ба ҳ авзи ШКД партофтанд . Ин сарфармонде ҳ и Артиши ислом ӣ дар Ғ арм на та н ҳ о зидд и артиши коммунист ӣ , балки ба му қ обили ҳ ар каси дигаре , ки аз хатти кашидааш берун мешуд , ҷ и ҳ од эълон кард . Албатта, ӯ ҳ амеша к ӯ шиш мекард , ки куштор ҳ ои худро бо далел ҳ о исбот кунад . Аз ҷ умла , яке аз қ урбони ҳ ои ӯ дар ин вод ӣ ҳ унарманди ма ҳ буби кишвар Амиршо Ибронов буд , ки Ризвон ӯ ро барои ҷ онибдор ӣ аз ҳ укумати нав айбдор карда , мекушад . Ва қ те Розиев Аҳлиддин-директори яке аз мактаб ҳ ои н.Комсомолобод ҳ амро ҳ и ошнояш Саттор ҳ ангоми а қ ибн ишинии Ризвон аз ӯ талаб мекуна нд, ки ро ҳ и Кабуд ҷ арро набандад , ҳ ардуи он ҳ оро бо супориши Сарфармонде ҳ и артиши ислом ӣ мекушанд. Теша Ра ҷ абов ҳ озир намешавад , ки бо супориши Ризвон ба 120 нафар паспорт навишта ди ҳ ад . Мавсуф Ризвонро ого ҳ кардан ӣ мешавад , ки бо ҳ укумат боз ӣ накунад , аммо Тешаро ҳ амро ҳ и ёрдамчиаш Табар ме паронанд.
Сарфармонде ҳ и Артиши ислом ӣ
Александр Чубаров-афсари Бригадаи 15-и спецнази ГРУ ( Ӯ збекистон ), ки баъди пир ӯ зии Фронти хал қӣ муовини вазири муд офиаи То ҷ икистон таъин шуд , менависад , ки ва ҳҳ оби ҳ оро дар нимсолаи аввали с. 1993 то Аф ғ онистон ронда буданд . Ӯ ҳ амчунин дар хотироти худ ро ҷ еъ ба забти н. Ғ арм низ гуфтааст, десантҳои нахустин, ки аз 18-20 нафарӣ иборат буданд, номуваффақ буданд, зеро онҳоро боевик ҳ ои оппозитсияи то ҷ ик ё саркӯб карданд, ё ба асорат гирифтанд. Аз ин р ӯ , ро ҳ барияти ин Бригада тасмим мегирад , гур ӯҳ ҳ ои десантии иборат аз 400-500 нафариро партоянд ва ин тасмим дуруст баромад, зеро то чанд муддат Қ аротегин зери тасарруфи ҳ укумати нав даромад . Ба қ авли номбурда , асоси ин гурӯҳҳоро афсарони Бригадаи 15, ки теъдодашон қ ариб ба 30 нафар мерасид , ташкил медоданд ва ҳ амаи таҷрибаи ҷанги Афғонистонро доштанд, алалхусус, афсарон Владимир Квачков, Александр Мусиенко, Олег Галибин. Ин афсарон на тан ҳ о дастаҳои Фронти халқии Тоҷикистонро фармондеҳӣ мекарданд, балки онро дар тирамо ҳ и с. 1992 ташкил дода буданд . Чубаров зикр мекунад, ки ва қ те он ҳ о вориди Ғ арм шуданд , в оҳима хеле калон шуд ва дар нати ҷ а , ва ҳҳ оби ҳ о ҳ ар чизеро , ки ёфтанд , савор шуда гурехтанд, аммо Ризвону гур ӯҳ аш то охири с. 1993 му қ овимат карда, баъдан ба Аф ғ онистон гузаштанд .
Х. Қ осим , яке аз шо ҳ идони аслии таъсиси Артиши наз ҳ ати ислом ӣ мег ӯя д , баъди омадани Ризвон ба Аф ғ онистон ҳ ар як қ умондон дар атрофи худ ҳ амша ҳ ри ҳ ояшро ҷ амъ карда буду ба дигарон итоат намекарданд . Азбаски қ умондон ҳ ои Артиши ислом ӣ низ ба мисли қу мондон ҳ ои Фронти хал қӣ дар гузаштаи начандон дур , ҳ амаги 4-5 сол қ абл авбошу рекету бандит бу данд, ҳ атто ро ҳ барияти Ҳ изби на ҳ зати исломиро ба шумули мулло Абдулло қ абул надоштанд . Аммо Ризвон, ки дар т ӯ ли 1 соли гузашта ба хотири му қ овимат бо ҳ укумати нав ба як устураи зинда табдил ёфта буд , саркашонро таҳти парчами артиши ҲНИТ муттаҳид сохта, афроди саркашу худхоҳро аз артиш хори ҷ кард. Бо ҳ амин , сарфармонде ҳ и Артиши ислом ӣ дар ма қ ари ҲНИТ дар ша ҳ ри Толи қ они Аф ғ онистон тартиботи низом ӣ бар қ арор ва мулло Абдулло Ризвонро писархонди худ эълон кард. "Ишон гумон доштанд, ки бо дарсу насиҳат метавонанд ангезаи исломиятро дар қалби Ризвон бедор ва аз каҷравию инҳирофот дар равишҳои вай пешгирӣ кунанд (ва ҳ атто ) н асиҳатномаи катбӣ ҳам ба номи ӯ навиштанд”, мег ӯ яд Х . Қ осим . Сарфи назар аз ин, ва қ те масъалаи таъин кардани Сарфармонде ҳ и Артиши на ҳ зат фаро расид , аксар қ умондон ҳ о ҳ озир нашуданд, ки бо Ризвон байъат кунанд . Аз ҷ умла , Ҷумъаи Намангонӣ, Ҳоҷӣ Абдурашиди Язғуломӣ, Саламшоҳ Муҳаббат (ДАР АКС), Мулло Муҳаммадрасул, Мулло Абдураҳими Кӯлобӣ. бо ин таъинот мухолифати қ отеъонаи худро эълон доштанд . "Онҳо бо баршумурдани далелҳои зиёд аз бадрафториҳои Ризвон ошкоро гуфтанд, ки ӯ шоистагии фармондеҳии артиши Наҳзати Исломии Тоҷикистонро надорад”, -зикр мекунад Х. Қ осим .
Ҳ о ҷӣ Акбар Т ӯ ра ҷ онзода-яке аз че ҳ ра ҳ ои саршиноси Итти ҳ оди Нир ӯҳ ои оппозитсиони то ҷ ик мег ӯ яд , баъди якуним сол ва қ те Ризвонро дар Т оли қ он вох ӯ рд , дар ҳ айрат монд . Ҳ ама дар атрофи сарфармонде ҳ и Артиши ислом ӣ чун парвона бу данд. Аз ин р ӯ , ва қ те бори нахуст қ озикалонро мебинад , "о қ о” гуфта муро ҷ иат мекунад ва бо ҳ амин Ризвон " Ҳ азрат” мешаваду Т ӯ ра ҷ онзода "о қ о” .
-На таъзиму на дастб ӯ сии қ аблӣ, балки якдаста салом кард, ҳ ол он ки то му ҳ о ҷ ират дастб ӯ самон буду фа қ ат " ҳ азрат” гуфта хитоб мекард ва аз ин та ҳ аввулаш ман дар ҳ а қ и қ ат таа ҷҷ у б кардам, -мег ӯ яд дар мусо ҳ иба бо Толибшо ҳ и Саидзода ҳ о ҷӣ Акбар Т ӯ ра ҷ онзода . Ба қ авли қ озикалони соби қ , ва қ те дар Толи қ он бо мулло Абдуллову Му ҳ аммадшариф Ҳ иммат зода зимни с ӯҳ бати хос масъалаи таъини Сарфармонде ҳ и Артиши исломиро мегузоранд , мулло Абдулло номзадии Ризвонро пешни ҳ од мекунад . Ба ин таклиф Ҳ имматзода мухолифати шадид карда, далел ме орад , ки Ризвон одами сан ҷ ида нашуда аст, на худашро дуруст мешиносему на аслашро медонем, ҳ атто на медонем, ки ч ӣ хел калон шудааст , бо к ӣ робита дорад . Аз ин р ӯ , Ҳ имматзода бо эътироз меафзояд , ки ба чунин 1 шахси носан ҷ идашуда ва дуруст шиносо ӣ нашуда имкон надорад , ки сарнавишти ин қ адар му ҷ о ҳ ид ва сад ҳ о ҳ азор доллар бовар карда шавад . "Ба Ризвон намешавад эътимод кард, зеро ӯ шахси маз ҳ аб ӣ ҳ ам н ест, мо эъти қ одашро ҳ ам намедонем . Намедонем , ки то чӣ андоза ба Худову Расул эъти қ одманд асту то чӣ ҳадд ба ҳадаф ҳ ои мо соди қ” -хулоса мекунад нахустин раиси ҲНИТ . Аммо мулло Абдулло, ки Ризвон аз афроди наздикаш ҳ исоб меёфт , по фишор ӣ карда , " ҳ азрат”-ро сарфармонде ҳ и Артиши на ҳ зат таъин мекунад ва дере нагузашта , пушаймон мешавад , зеро боз худхо ҳ иву худсарии худро сар мекунад . Дар нати ҷ а, чанд қ умондони саршиносеро , ки дар набард ҳ о бо ҳ укумати Душанбе ном бароварда б уданд, мекушад. Ҳ ар касе ро , ки гумон дошт одами мулло Абдулло аст , террор мекард ва яке аз чунин афрод шоир Нафасбеки Ра ҳ мон ӣ буд .
Шо ҳ идони айн ӣ қ исса мекунанд , Ризвон баъди худ қ абристон ҳ оро аз ҳ исоби ҷ онибдорони мулло Абдулло ва ҲНИТ бо қӣ мемонд , аммо то чанд муддат ба ӯ муяссар мешавад , ки ин сирри худро махф ӣ ниго ҳ дорад . Аммо ҷ онибдорони ҲНИТ дар с. 1994 дар ш.Душанбе пин ҳ онкорона амал карда , вара қ аву эъломия ҳ оро бо акс ҳ ои рангаи " ҳ азрати Ризвон” - с арфармонде ҳ и Артиши ислом ӣ пин ҳ онкорона меовехтанд . Дар ин муро ҷ иатнома ҳ о даъват мешуд , ки сокинон дар сарнагун кардани ҳ укумати коммуни стмаоб қ иёми мусалла ҳ она кунанд . Ҳ амчунин, дар девор ҳ ои баъзе ма ҳ алла ҳ о навиштаҷоте аз қ абили "Зинда бод, Ризвони Али мардон!” го ҳ - го ҳ е пайдо мешуданд . 24.04.1994 ба кормандони ВКД муяссар гардид, чанд нафареро, ки ин муро ҷ иатнома ҳ оро дар Душанбе па ҳ н мекарданд , боздошт кунад . Он ҳ оро ҳ ангоме қапи данд , ки дар даст да ҳҳ о муро ҷ иатн ома доштанд.
Дар нимаи дуюми с.1994 Артиши на ҳ зат амалиёт ҳ ои низомии худро дар қ исмати шар қ и То ҷ икистон ҷ оннок карда , ба қ увва ҳ ои ҳ укумат ӣ зарба ҳ ои ҷ идд ӣ заданд , аммо ин ба Ризвон маъ қ ул нашуд , зеро амалиёт бидуни ширкати ӯ тар ҳ рез ӣ ва амал ӣ шу да буд . Гузашта аз ин, ӯ ҳ озир нашуд, ки дар ин амалиёт ҳ о ширкат кунад ва ё тобеъони худро фиристад ва ин норозигии қ умондон ҳ ои ҷ аб ҳ аро ба ву ҷ уд овард . Бархе эътирози худро дар шо ҳ идии ро ҳ барони ҲНИТ ба Ризвон гуфтанд . Яке аз он қ умондон ҳ о бо ла қ аби "Чёрная рука” маъруф буд , ки баъдтар бо супориши Ризвон ба таври ва ҳ шиёна кушта шуд ва аз ин амали ӯ қ умондон ҳ ои дигар дарак ёфта, ӯ ро душмани худ ва ҳ аракати ислом ӣ дар То ҷ икистон эълон карданд . Ого ҳ он мег ӯя нд , б а худхо ҳ ии Ризвон, хоса, п ир ӯ зии Мирзо Ҷ ага(ДАР АКС) дар ҷ аб ҳ аи Тавилдара зарба зада буд .
Дар нати ҷ аи амалиёти муваффа қ она дар да ҳ аи охири мо ҳ и октябри с. 1994 ин қ умондон беш аз 50 нафар аскари ҳ укуматро асир гирифт . Дар нати ҷ аи музокирот ҷ ониб ҳ о тасмим гирифтанд , ки асиронро бо зиндо ниён табодул кунанд.
Тиб қ и шартнома бояд ҳ арду ҷ ониб бо миён ҷ игарии созмон ҳ ои байналмилал ӣ табодулро 4.11.1994 дар минта қ аи Бадахшон ан ҷ ом медоданд . Ва қ те асиронро аз Душанбе Хору ғ меоранд , он ҳ оро дар минта қ ае ҷ ойгир мекунанд , ки та ҳ ти к онтроли мухолифин қ арор дошт ва ин иштибо ҳ и ҷ идд ӣ буд , зеро аён шу д , ки Ризвон шарт ҳ ои дигаре дорад ва ба ро ҳ барони ИНОТ итоат намекунад . Сафири Эрон дар То ҷ икистон Му ҷ та ҳ иди Шабистар ӣ , ки дар ин миссия ширкат дошт , вазифаи миён ҷ игариро ба ӯҳ даи х уд гирифта, ба музокира бо Ризвон шур ӯ ъ мекунад . Дар нахустин тамоси мухобирот ӣ " ҳ азрат” мег ӯ яд , ки ҳ е ҷ гуна табодул сурат намегирад. Дар тамоси р ӯ зи дигар Ризвон бо саро ҳ ат эълон мекунад , ки ба ӯ ҳ е ҷ кадоме аз зиндониёни овардашуда лозим нестанд , бал ки мехо ҳ ад Ал ӣ - боксёрро аз зиндон озод карда , барои табодул ба Хору ғ биёранд. Шабистар ӣ мехо ҳ ад ӯ ро мута қ оид созад , ки ҳ оло 27- нафар ӣ бояд табодул шаванд ва ин о ғ ози кор аст . Аз ин р ӯ , Худо хо ҳ ад навбат ба Ал ӣ - боксёр ҳ ам мерасад , аммо Ризвон боз ҳ а м роз ӣ нашуда , баракс , ро ҳ барияти ИНОТро дашном медод . Азбаски музокироти телефон ӣ суд намеди ҳ ад , Шабистар ӣ тасмим мегирад , ки ба Аф ғ онистон рафта , бо Ризвон р ӯ ба р ӯ с ӯҳ бат кунад . Ин амале буд, хилофи этикаи дипломат ӣ , ки аз ҷ ониби Шабиста р ӣ сарфи назар мешавад . Ризвон дар с ӯҳ бати р ӯ ба р ӯ бо сафири Эрон ва намояндаи Салиби Сурх дар ма қ ари худ ша ҳ ри Боракӣ дар ибтидо пофишории худро идома меди ҳ ад , аммо баъдан мав қ еи худро нармтар карда , ҳ озир мешавад , ки ҳ амаи 27 нафарро табодул кунанд .
Поёни зиндагии бешарафона
6.01.1995 р ӯ зномаи "Коммерсант” иттилоъ дод , ки Сарфармонде ҳ и Артиши ИНОТ Ризвон алай ҳ и низомиёни Русия муста қ ар дар То ҷ ик истон бо сабаби ҳ амлаи Кремл ба Чеченистони ислом ӣ ҳ афтае қабл ҷ и ҳ од эълон кардааст . Дар хабар гуфта мешуд, ки ӯ зимни муро ҷ иатномае ба ҷ онибдорони худ талаб кардааст , созишномаи оташбаси мува ққ атиро дар марзи То ҷ икистону Аф ғ онистон сарфи назар карда, "аз амалиёт ҳ ои гур ӯҳӣ ба ҷ анги партизан ӣ ” гузаранд . Аммо азбаски худсари ҳ ои " ҳ азрат” мулло Абдуллову атрофиёнашро ба ҷ он расонда буд , тасмим мегиранд , ки ӯ ро аз сарфармонде ҳӣ барканор карда, тиб қ и фармудаи шариат ҷ азо ди ҳ анд , аммо ин кор номумкин ба назар мерасад. Барои ҳ алли қ азия ба А ҳ мадшо ҳ и Масъуд муро ҷ иат мешавад ва ахир ӣ шарт мегузорад , ки ӯ Ризвонро аз Ба ҳ орак ба Кобул бурда , та ҳ ти назари худ ниго ҳ медорад , вале дар навбати худ шарт мегузорад , ки баргардонд ани Ризвонро ҳ аргиз аз ӯ талаб накунанд . Бо ҳ амин , афрод и А ҳ мадшо ҳ ба ма қ ари сарфармонде ҳ и Артиши на ҳ зат омада ба ӯ мег ӯ янд , бояд ба но ҳ ияи Ҷ урм рафта , аз он ҷ о тавассути мухобира бо вазири дифои Давлати исломии Аф ғ онистон с ӯҳ бат кунад . Ризвон, ки аз асли гап бехабар буд, ба ҷ ои таъиншуда ҳ озир мешавад ва зимни с ӯҳ бати мухобирот ӣ , чунон ки Х . Қ осим зикр мекунад , А ҳ мадшо ҳ и Масъуд ба Ризвон мег ӯ яд : "Бародар Ризвоншоҳ, ту медонӣ, ки алайҳи ту иттиҳомоти зиёде матраҳ аст ва мегӯянд, дар Баҳорак аз ҷасадҳои афрод гӯристоне сохтаӣ, аз ин р ӯ , мо бояд ин мавзӯъро таҳқиқ кунем ва ту бояд чанд рӯз дар ҳамин ҷо хоҳӣ монд” .
Ризвон дарк мекунад, ки ҷ иноят ҳ ояш фош шудаанд , лиҳозо, дар дилаш шуб ҳ а пайдо мешавад , ки ӯ ро ба ИНОТ месупоранд ва бо ҳ амин ҳ укми маргаш хонда мешавад, аммо А ҳ мадшо ҳ ваъда меди ҳ ад , ки ӯ ро зери ҳ имояи худ мегирад . Дар нати ҷ а мувофи қ а 120 нафар ҷонибдорони Ризвон бо силоҳу муҳимоти худ ба Кобул инти қ ол ёфта, д ар қароргоҳе ҷой мегиранд ва А ҳ мадшо ҳ к ӯ шиш мекунад , ки аз " ҳ азрати Ризвон” фармонде ҳ и ислом ӣ тарбия кунад . Ин нуктаро ҳ ам бояд гуфт, ки гур ӯҳ и Ризвон дар бархе набард ҳ о алай ҳ и Ҳ аракати Толибон ширкат мекунад .
Ҳ удуди 14-15 сол қ абл дар як сафари хизмат ӣ ба Аф ғ онистон ба ҳ айси т ар ҷ умон мошини мо дар ро ҳ и бозгашт аз Пан ҷ шер ба Кобул вайрон шуд . Мошинро он ҷ о монда , дар як микроавтобусе ҳ амро ҳ и ронандаву хабарнигорони хори ҷӣ ҳ аракат кардем . Дар ро ҳ бо ронандаамон коко Ҳ айдар с ӯҳ бат мекардам , ки мусофирон ҳ ам ба с ӯҳ бат ҳ а мро ҳ шуданд ва аз ёрие , ки То ҷ икистон дар сол ҳ ои мушкили му қ овимат алай ҳ и Толибон расонда буд , ёд карда , мегуфтанд , ки мо ҳ ам то ҷ икем .
Чун ба Долон Санг-вурудго ҳ и Пан ҷ шер расидем , м ӯ сафеде гуфт , ки тирамо ҳ и с. 1996, замоне ки тамоми ҷ а ҳ он фикр мека рд, охирин маркази му қ овимат шикаст мех ӯ рад , дар ҳ амин хатти пеши ҷ аб ҳ а Ризвону гур ӯҳ аш зидд и Толибон мардонавор ҷ ангиданд . Дар вилоёти ҳ аммарзи Кобул сол ҳ ои гуногун сокинон бор ҳ о бароям дар мавриди ин ҷ анг қ исса карда гуфта буданд , ки ва қ те Толибон аз Долон Санги Пан ҷ шер шикаст х ӯ рданд , бо як хез задан то ша ҳ ри Кобул гурехтанд , албатта , он ҳ ое , ки зинда монда буданд .
27.11.1996 барномаи «Ахбор»-и ТВ То ҷ икис тон хабар дод, ки Ризвон Содиров-соби қ Сарфармонде ҳ и кулли нир ӯҳ ои мухолифини то ҷ ик ҳ амро ҳ и як теъдод размандагони худ ба тарафи ҳ укумати конститутсион ӣ гузаштааст . Баъдан худи Ризвон дар расона ҳ ои дохиливу хори ҷӣ пайдо шуда , расман таъйид кард , ки ӯ во қ еан ба ҷ ониби ҳ укумат гузашта, бо ин амали худ хостааст , дар раван ди бар қ арор шудани сул ҳ дар То ҷ икистон са ҳ ми худро гузорад . Сайдамир Зу ҳ уров , соби қ раиси КДАМ дар як мусо ҳ ибаи худ бо Султон Ҳ амад зикр мекунад , ки барои баргардондани Ризвон соби қ фармонде ҳ и Горд и Президент ӣ генерал Ғ аффор Мирзоев пофишор ӣ мекард ва ӯ тавонист , дар ин масъала розигии ро ҳ барияти ҷ ум ҳ уриро бигирад . Зу ҳ уров дар с ӯҳ бат бо президент Э . Ра ҳ монов мег ӯ яд , агар қ арор б ошад , ки Ризвон баргардонда шавад , пас бояд ӯ ро дар ягон ну қ таи дуртарин, аз қ абили Мур ғ об партоянд ва ҳ е ҷ гун а иттилоотеро дар ин масъала расман пахш накунанд. Аммо лидерони ИНОТ ба ин назар буданд, ки бо баргардондани соби қ сарфармонде ҳ и кулли нир ӯҳ ои оппозитсия ба То ҷ икистон ҳ укумат рахнаеро дар миёни му ҷ о ҳ идин ба амал овардааст. Лек Зу ҳ уров мег ӯ яд , б а бозгашти Ризвон бархе қ умондон ҳ ои ҳ укумат ӣ низ норозигиро ба ву ҷ уд меовард . Аммо яке аз размандагони худи Ризвон 12 сол пеш дар ма қ олаи Олга Тутубалина "Последняя охота за зверя” мег ӯ яд , он ҳ о ба То ҷ икистон бо хо ҳ иши худ наомада буданд , балки А ҳ мадшо ҳ пофишор ӣ кард , ки ба ватан баргарданд , зеро ахир ӣ мехост , Русия дар мубориза зидд и Толибон ба ӯ ёр ӣ расонад . " Ӯ ( яъне А ҳ мадшо ҳ ) аз номи ҳ укуматдорони То ҷ икистон ваъда дод , ки ба Ризвон 1 баталйони тирандоз ӣ дар назди Горди п резидент ӣ меди ҳ анд” , - мег ӯ яд Мурод ( номаш иваз шудааст ), ки дар ма ҳ бас умр ба сар мебурд . Ризвонро ҳ амро ҳ и размандагонаш Зу ҳ уров бо Ғаффор Мирзоев (ДАР АКС) ба То ҷ икистон меоранд ва хилофи мувофи қ а , тавассути расона ҳ о хабар меди ҳ анд . Ба қ авли Зу ҳ уров баъд и чанд р ӯ з Ризвон ба вилояти Тахор баргашт , то ки разманда ҳ ои бо қ имондаашро ба То ҷ икистон биорад.
С. Ҳ амад дар китоби худ "Сул ҳ ҳ адяи Худо буд” менависад , дар Тахор Ризвонро ходимони амниятии вилояти мазкур пешвоз гирифта, ба ма ҳ алле мебаранд . Аз бозгашти Ризвон муовинони раиси ИНОТ хабардор шуда, тасмим гирифтанд, ки ӯ ро барои ҷ иноят ҳ ои алай ҳ и ҷ онибдорони оппозитсия содиркардааш ба курсии ҷ иноят ӣ шинонанд , аммо ин кор сурат нагирифт . Аммо Ризвону гур ӯҳ аш дар марзи То ҷ икистону Аф ғ онистон монд ва дар нати ҷ а , ба хулосае расид, ки фиреб х ӯ рдааст . Аз ин р ӯ , дар охири мо ҳ и декабри с. 1996 ва мо ҳ и феврали с.1997 бародараш Ба ҳ ром ба гаравгонгири ҳ о шур ӯ ъ кард . Дар мо ҳ и феврали с. 1997 А ҳ мадшо ҳ Ризвон ро бо талаби Ба ҳ ром ба То ҷ икистон баргардонд ва дар пеши ӯ шарт гузошт , ки баъди расидан ба Қ алъаи нав ҳ амаро озод кунад , аммо баъди расидан ба назди Ба ҳ ром ба ваъдааш вафо накард. Сол ҳ о баъд яке аз наздикони А ҳ мадшо ҳи Масъуд бар оям қ исса карда буд , ки Аҳмадшоҳи Масъуд ва қ те фа ҳ мид , ки Ризвон ӯ ро фиреб кардааст, мег ӯ яд : "Ризвон нон х ӯ рда , ба намакдон туф кард, аз ин р ӯ , бояд мисли саг бимирад”.
Баъдан гаравгон ҳ о озод шуданд , аммо ҳ укумат ва мухолифин мувофи қ а карданд , ки ба му қ об или ин гур ӯҳ и террорист ӣ мубориза баранд ва дар нати ҷ аи амалиёт ҳ ои низом ӣ гур ӯҳ и Ба ҳ ром шикаст дода шуд . Худи ӯ ҳ амро ҳ и мулло Абду ғ аффор ба даст афтида зиндон ӣ шуданд у Ризвон нопадид. Лек дар охири мо ҳ и ноябри ҳ амон сол ӯ боз аз худ д арак дод. Яъне даст ба гаравгонгири ҳ о зад , то ки бародараш Ба ҳ ром ва мулло Абду ғ аффор ро озод кунад , аммо ӯ дар нати ҷ аи як амалиёт кушта шуд . Соли 1998 бо ҳ укми Суди ол ӣ мулло Абду ғ аффор ва Ба ҳ ром ба марг ма ҳ кум шуданд , 2 бародари дигараш Фа ҳ мидд ин ва Вали ҷ он с. 2004 аз Русия истирдод ва зиндон ӣ шуданд . Чанд сол қ абл м ӯҳ лати ма ҳ бусии он ҳ о бояд ба поён мерасид . Баъди пахши иттилои расм ӣ дар бораи кушта шудани Ризвон "Чаро ғ и р ӯ з” навишт , ки " ҳ азрат” зинда аст ва ба ҷ ои ӯ кас и дигаре қ атл шу дааст , аммо бо гузашти қ ариб беш аз 20 сол аён шуд , ки нафари кушташуда худ и ӯ ст !